PON-PT: 09:00 - 20:00
SOB: 09:00 - 16:00, ND: - nieczynne

Piłsudskiego 33d
05-300 Mińsk Mazowiecki

Centrum Terapii dla Dzieci i Młodzieży, Mińsk Mazowiecki

„Na niby” – czyli o zabawie w udawanie

 

 

Zabawa w udawanie, inaczej zwana symboliczną, jest niezwykle ważna w prawidłowym rozwoju dziecka. Dzięki wykorzystaniu wyobraźni dziecko rozwija zdolność myślenia, co jest związane z rozwojem mowy. Dziecko może udawać, że zabawka je, chodzi lub jest chora. Pomysły te nie pochodzą z otoczenia, tylko z jego umysłu.

Maluch zaczyna bawić się „na niby” mniej więcej od 2 roku życia . Traktuje klocek jako ciasteczko lub patyczek jako łyżkę.

Dzięki zabawie w udawanie, dziecko ma szansę wejść w życie społeczne, nauczyć się empatii, spojrzeć na świat z różnych punktów widzenia oraz opanować kontrolę własnych zachowań. Ponad to maluch rozwija sprawności umysłowe takie jak: myślenie, mowę, pamięć, uwagę, wnioskowanie oraz zdolność obserwacji. Uczenie się poprzez zabawę daje też inny efekt, mianowicie rozwija zdolność analizy i syntezy – procesu niezwykle ważnego podczas nauki szkolnej.

Tematy zabaw czerpane są nie tylko z obserwacji dorosłych, ale również z książeczek, bajek czy gier. Zabawy symboliczne w dużej mierze sprzyjają kształtowaniu się zainteresowań człowieka, a małym dzieciom pomagają zdobywać wiedzę o świecie.

Zabawa symboliczna składa się z trzech umiejętności: „ożywiania” zabawek (lalek lub misiów), wykorzystania przedmiotów tak, jakby były czymś innym (np. pudełko to łóżko, a piasek to jedzenie) oraz połączenia różnych zabaw w jedną bardziej złożoną (np. zabawa „w dom”, która wymaga wykonania wielu różnych czynności).

Brak zabawy symbolicznej u dziecka może oznaczać zaburzenia ze spektrum autyzmu. Dzieci autystyczne, choć interesują się wieloma przedmiotami, nie potrafią wymyślić dla nich innych zastosowań. Dzieje się tak, ponieważ u osób z ASD mózg (zwłaszcza płaty czołowe odpowiedzialne za abstrakcyjne myślenie) rozwija się wolniej. Umiejętność zabawy w udawanie jest ściśle powiązana z rozwojem języka, dlatego u dzieci ze spektrum autyzmu występują trudności również na tym polu.

Badania dowodzą, że terapia nakierowana na poprawę umiejętności zabawy w udawanie, polepsza również zdolności językowe dzieci.

Naukę zabawy w udawanie należy rozpoczynać wtedy, gdy dziecko potrafi naśladować, utrzymuje pole wspólnej uwagi oraz wykorzystuje w zabawie wiele różnych przedmiotów.

Jak nauczyć dziecko zabawy w udawanie? Oto kilka wskazówek skierowanych do małych dzieci (powyżej 2 r. ż) ze spektrum autyzmu.

 

  1. Naucz dziecko naśladowania prostych czynności z użyciem przedmiotów
  • Zacznij od nauczenia dziecka korzystania z przedmiotów zgodnie z ich przeznaczenie, np. wykorzystaj grzebień do uczesania włosów, telefon do odebrania połączenia, albo widelec do nabierania zabawkowego jedzenia z talerzyka. W tym celu najpierw zademonstruj dziecku zabawę, a potem pomóż mu ją wykonać jego rączkami.
  • Najpierw te czynności wykonujcie na sobie. Dopiero z czasem, gdy dziecko będzie potrafiło samodzielnie naśladować karmienie, czesanie czy mycie, możesz urozmaicić zabawę i wprowadzić do niej pluszaki lub lalki, które będą ogrywały rolę dodatkowych osób.
  • Bawcie się na zmianę – raz ty karmisz lalę, a raz dziecko.
  • Nazywaj prostymi słowami czynności, które wykonujecie podczas zabawy, np. „Czeszę włosy”.
  • Podczas zabawy wydawaj mnóstwo dźwięków i okazuj emocje, aby zainteresować dziecko.
  • Chwal dziecko za każdą próbę naśladowania zabawy.
  • Zachęcaj malucha, aby podczas posiłku nakarmił cię swoją łyżeczką, podczas mycia umył rączki lali, wieczorem ułożył do snu misia itp.
  • Zachęcaj dziecko, aby zabierało swoje zabawki do ogrodu, na spacer, do czytania książeczki czy spożywania posiłku.

 

  1. „Ożyw” zabawki
  • Wcielaj lalki, misie i zwierzątka w rolę ludzi – mów za zabawkę, ruszaj rączkami zabawki, podskakuj nią, rób „pa-pa” i „a-kuku”.

 

  1. Przejdź od naśladowania do zabawy symbolicznej
  • Kiedy dziecko bez problemu naśladuje różne czynności na sobie i zabawkach, rozłóż przed nim kilka różnych zabawkowych przedmiotów (filiżankę, szczotkę, łyżeczkę, czapkę oraz lalkę lub misie…), a następnie poczekaj i zobacz, co zrobi dziecko.
  • Jeśli dziecko nie weźmie zabawek, podaj mu dwie rzeczy – lalkę i szczotę – i sprawdź czy zacznie się nimi bawić w wyuczony wcześniej sposób.
  • Możesz mu podpowiadać ruszając jego rączkami w określony sposób.
  • Kiedy dziecko spontanicznie bierze zabawki i się nimi bawi, przyłącz się do niego i nazywaj to co robi.

 

  1. Włącz do zabawy zamienniki
  • Zamiast prawdziwych rzeczy daj dziecku kilka zamienników i pokaż maluchowi jaką rolę mogą pełnić (np. kawałki kartonu to ciasteczka, patyki to sztućce, klocek to helikopter, chusteczka to ręcznik itp.).
  • Do zabawy weź prawdziwy przedmiot i jego zamiennik. Najpierw pokaż dziecku zabawę z prawdziwym przedmiotem, a potem z jego zamiennikiem (najpierw nakarm lalkę łyżeczką, a potem patyczkiem).
  • Pamiętaj, żeby odpowiednio nazywać zamienniki podczas ich używania (np. „karmię lalę butelką” choć tak naprawdę używasz do tego klocka).

 

  1. Wprowadź niewidzialne przedmioty
  • Pamiętaj, aby używać tylko jednego niewidzialnego przedmiotu podczas jednej zabawy.
  • Za pomocą gestów lub mimiki pokaż niewidzialny przedmiot (np. pieniądze, kierownica, jedzenie, picie, kluczyk do auta).
  • Nazywaj słowami niewidzialny przedmiot np. „proszę, oto pieniądze”, „przekręcam kluczyk”, „ale smaczne ciasto!”.

 

A na koniec, kilka pomysłów na zabawy w udawanie:

  • Wyścigi samochodami (samochód = duże kartonowe pudło),
  • Wizyta u lekarza (miś jest chory i trzeba mu zrobić zastrzyk patyczkiem oraz podać niewidzialny syrop),
  • Przyjęcie urodzinowe (lalka ma urodziny, więc dostaje kartonowe ciasto, jest karmiona łyżeczką oraz zdmuchuje niewidzialne świeczki),
  • Plac zabaw (lalka zjeżdża po oparciu kanapy, huśta się na sznurku, wspina się po niewidzialnej drabince)
  • Spacer (dziecko trzymając zabawkowego piska idzie na spacer po domu trzymając go na sznurku lub niewidzialnej smyczy, zatrzymują się, aby piesek powąchał kwiatki na dywanie i żeby zaszczekał na pralkę w łazience),
  • Zakupy (lalka robi zakupy, dom jest sklepem, a lalka swoimi rączkami zabiera z półek różne rzeczy, płaci niewidzialnymi pieniędzmi),
  • Basen (plastikowe zwierzątko idzie popływać razem z dzieckiem w wannie, może ścigać się z inną zabawką, nurkować, skakać do wody lub zjeżdżać po niewidzialnej zjeżdżalni).

 

Bibliografia:

  1. Klimowa M., Zabawy z moim dzieckiem, Warszawa, 1982.
  2. Rogers S., Dawson G., Vismara L., Metoda wczesnego startu dla dziecka z autyzmem (ESDM), Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2015.

 

Oprac. mgr Magdalena Chomiuk

Dodano: 9 grudnia 2020, do kategorii Bez kategorii, Blog